Czy zapalenie korzonków może promieniować do nóg lub ramion? Jest to pytanie, które coraz częściej pojawia się w gabinetach lekarskich, gdy pacjenci skarżą się na charakterystyczny, przeszywający ból rozchodzący się z okolicy lędźwiowej lub szyjnej kręgosłupa do kończyn.

Przyczyny i mechanizmy zapalenia korzonków

Zapalenie korzonków nerwowych, nazywane również radikulopatią, wynika z ucisku, podrażnienia lub stanu zapalnego struktur nerwowych wychodzących z kanału kręgowego. W zależności od poziomu uszkodzenia można wyróżnić promieniowanie do nóg (korzenie lędźwiowo-krzyżowe) lub do ramion (korzenie szyjne). Podstawowe czynniki predysponujące to:

• Dyskopatia – przepuklina jądra miażdżystego powoduje ucisk na korzenie nerwowe.
• Zmiany zwyrodnieniowe – osteofity i zwężenie otworów międzykręgowych.
• Urazy kręgosłupa – mikrourazy lub kontuzje prowadzące do obrzęku i stanu zapalnego.
• Infekcje i procesy zapalne – rzadziej występujące, lecz mogące dawać gwałtowny przebieg.

Anatomia kręgosłupa i nerwów

Kręgosłup składa się z 24 kręgów podzielonych na odcinek szyjny, piersiowy i lędźwiowo-krzyżowy. Z każdego odcinka wychodzą po dwa korzenie nerwowe – przedni (ruchowy) i tylny (czuciowy). Po połączeniu tworzą nerwy obwodowe odpowiedzialne za przewodzenie impulsów do mięśni i skóry kończyn. Promieniowanie bólu jest wynikiem drażnienia włókien czuciowych, które może objawiać się parestezjami, osłabieniem siły mięśniowej lub zaburzeniem czucia.

Objawy i diagnostyka

W obrazie klinicznym zapalenia korzonków decydujące znaczenie ma lokalizacja ucisku oraz stopień zaawansowania procesu chorobowego. Do najczęściej obserwowanych objawów należą:

• Ból rozprzestrzeniający się wzdłuż nogi (w przypadku korzeni L4–S1) lub ramienia (C5–C8).
• Drętwienie, mrowienie oraz pieczenie w obszarze unerwionym przez zajęty korzeń.
• Osłabienie siły mięśniowej i ograniczenie ruchomości.
• Pozorne objawy neurologiczne, takie jak objaw Lasegue’a (bagażnikowa bolesność przy prostowaniu nogi).

Metody diagnostyczne

Dokładna diagnostyka obejmuje:

• Wywiad i badanie kliniczne – ocena zakresu ruchu, siły mięśniowej i odruchów.
• Badania obrazowe – rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (CT) pozwalają uwidocznić strukturę dysków i nerwów.
• Elektromiografia (EMG) – wykrywa zaburzenia przewodzenia impulsów nerwowych.
• Badania laboratoryjne – w przypadku podejrzenia infekcji lub zapaleń ogólnoustrojowych.

Leczenie i rehabilitacja

W terapii zapalenia korzonków kluczowe znaczenie ma połączenie leczenia farmakologicznego z fizjoterapeutycznymi technikami odciążającymi kręgosłup. Cele leczenia to zmniejszenie stanu zapalnego, uśmierzenie bólu i przywrócenie pełnej funkcji ruchowej.

Farmakoterapia

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – zmniejszają obrzęk i łagodzą ból.
• Miorelaksanty – rozluźniają napięte mięśnie przykręgosłupowe.
• Leki przeciwbólowe (opioidy w zaawansowanych przypadkach) pod ścisłą kontrolą specjalisty.
• Czasami zastrzyki dostawowe lub nadtwardówkowe z glikokortykosteroidów.

Fizjoterapia i rehabilitacja

Kompleksowy program rehabilitacji powinien zawierać:

• Ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie przykręgosłupowe.
• Mobilizacje stawów kręgosłupa – zmniejszające ucisk na korzenie.
• Terapię manualną – precyzyjne techniki przywracające prawidłowe ustawienie kręgów.
• Metody fizykalne, takie jak ultradźwięki, laseroterapia czy krioterapia.

Ważne jest, aby ćwiczenia były wykonywane pod okiem wykwalifikowanego fizjoterapeuty, który oceni stopień zaawansowania problemu i dostosuje plan rehabilitacji.

Zapobieganie i codzienna profilaktyka

Profilaktyka odgrywa kluczową rolę w minimalizowaniu ryzyka nawrotów zapalenia korzonków oraz przewlekłych bólów pleców. Oto podstawowe zasady:

• Ergonomia pracy – utrzymywanie prawidłowej postawy podczas siedzenia i stania.
• Regularna aktywność fizyczna – pływanie, joga, pilates korzystnie wpływają na stabilność kręgosłupa.
• Unikanie dźwigania ciężarów w niewłaściwy sposób – prawidłowa technika podnoszenia.
• Utrzymanie prawidłowej masy ciała ogranicza obciążenia kręgosłupa.
• Systematyczne przerwy i rozciąganie podczas długotrwałej pracy siedzącej.

Regularne kontrole lekarskie oraz wczesna interwencja w przypadku bólu pleców mogą zapobiec rozwojowi przewlekłych zmian zwyrodnieniowych i poważnym powikłaniom neurologicznym.