Co oznacza „ucisk na korzeń nerwowy” i jak się go leczy. Zjawisko to wiąże się z kompresją struktur nerwowych w kanale kręgowym, co w konsekwencji wywołuje charakterystyczne dolegliwości bólowe i neurologiczne.

Przyczyny ucisku na korzeń nerwowy

Ucisk na korzeń nerwowy może mieć wiele podłoży, a jego rozwój jest zwykle wynikiem kilku czynników jednocześnie. Wśród nich wymienia się:

• dyskopatia – zwyrodnienie krążka międzykręgowego prowadzące do wypuklin lub przepukliny jądra miażdżystego, które wywiera nacisk na otaczające struktury nerwowe.
• podwichnięcia i niestabilność kręgosłupa – mikrourazy lub wady anatomiczne powodujące przesunięcia elementów kostnych.
• osteofity – narośla kostne tworzące się w przebiegu choroby zwyrodnieniowej, które stopniowo zwężają otwory międzykręgowe.
• zapalenie stawów kręgosłupa – procesy zapalne w obrębie stawów międzywyrostkowych mogą prowadzić do obrzęku i kompresji korzeni nerwowych.
• urazy ostre – wypadki komunikacyjne lub upadki mogą powodować ostre przemieszczenia i uszkodzenia struktur kręgosłupa.

Warto podkreślić, że obciążenia mechaniczne, siedzący tryb życia oraz otyłość zwiększają ryzyko rozwoju ucisku na korzeń nerwowy, ponieważ nasilają obciążenia krążków międzykręgowych oraz stawów kręgosłupa.

Objawy i diagnostyka

Rozpoznanie ucisku korzenia nerwowego rozpoczyna się od wywiadu i badania klinicznego. Charakterystyczne objawy to:

• bóle pleców lub szyi – lokalizacja zależy od odcinka dotkniętego uciskiem.
• promieniowanie bólu do kończyn – rwa kulszowa lub rwa barkowa.
• parestezje – drętwienie, mrowienie, uczucie „przejeżdżania prądu”.
• osłabienie siły mięśniowej – trudności w unoszeniu stopy lub dłoni.
• zaburzenia czucia – strefowe ubytki czucia wzdłuż zajętego dermatomu.

Dokładna diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych:

• RTG kręgosłupa – ocena ustawienia oraz zmian zwyrodnieniowych.
• Tomografia komputerowa (TK) – dokładniejsza wizualizacja struktur kostnych.
• Magnetyczna rezonans (MR) – złoty standard w ocenie krążków międzykręgowych, tkanek miękkich i samego ucisku korzeni.
• EMG (elektromiografia) – badanie przewodnictwa nerwowego, potwierdzające stopień upośledzenia.

Dodatkowo lekarz może zalecić konsultację neurologiczną lub neurochirurgiczną w celu ustalenia optymalnego postępowania.

Metody leczenia

Postępowanie w przypadku ucisku na korzeń nerwowy można podzielić na leczenie zachowawcze oraz inwazyjne.

Leczenie zachowawcze

• Farmakoterapia – leki przeciwbólowe (np. NLPZ), środki rozluźniające mięśnie, czasami kortykosteroidy w formie doustnej lub iniekcji przykręgosłupowej.
• rehabilitacja – indywidualnie dobrane ćwiczenia mające na celu stabilizację kręgosłupa, wzmocnienie mięśni głębokich oraz korekcję wad postawy.
• fizykoterapia – zabiegi, takie jak laseroterapia, krioterapia, prądy diadynamiczne, ultradźwięki czy magnetoterapia, wspomagające proces regeneracji i zmniejszające stan zapalny.
• terapia manualna – mobilizacje i manipulacje kręgosłupa wykonywane przez doświadczonego fizjoterapeutę.
• aktywność fizyczna – pływanie, nordic walking, pilates czy joga, które poprawiają elastyczność i siłę mięśniową.

Leczenie inwazyjne i operacyjne

• zastrzyki nadtwardówkowe – podanie leków przeciwzapalnych bezpośrednio w okolice ucisku.
• endoskopowa discektomia – minimalnie inwazyjny zabieg usunięcia fragmentu przepukliny krążka międzykręgowego.
• mikrochirurgia kręgosłupa – klasyczna resekcja uciskającej tkanki przy pomocy mikroskopu operacyjnego.
• stabilizacja kręgosłupa – wprowadzenie implantów (śruby, płytki) w przypadkach niestabilności lub uszkodzeń strukturalnych.

Decyzję o sposobie leczenia podejmuje specjalista na podstawie nasilenia objawów, wyników badań obrazowych oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Profilaktyka i rehabilitacja

Zapobieganie uciskowi na korzeń nerwowy jest nie mniej ważne niż leczenie. Kluczowe strategie obejmują:

• ergonomia pracy – dostosowanie stanowiska, częste przerwy, zmiana pozycji ciała.
• regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie tułowia, zwłaszcza mięśnie głębokie grzbietu i brzucha.
• prawidłowa technika podnoszenia ciężarów – zgięcie w kolanach zamiast w pasie.
• utrzymanie prawidłowej masy ciała – zmniejsza obciążenie krążków międzykręgowych.
• profilaktyczne wizyty u fizjoterapeuty lub na diagnozach posturalnych w celu wczesnego wykrycia potencjalnych problemów.

Dzięki tym działaniom można zredukować ryzyko nawrotów bólu pleców oraz minimalizować szansę rozwoju przewlekłych zmian zwyrodnieniowych.